Мени йиғлатган иборалар... Ҳеч ким ОТАга ўхшамайди
Магистр талабаларига бир савол берилди. "Ота ким?" Жавоблар ҳар хил; чиройлиси ҳам, оддийси ҳам бўлди.
Лекин энг афзали бир талабанинг қуйида келтирган жавоби эди.
Ота...
Сен уни катта оёқ киймини киярдинг, оёқларинг жажжилигидан, қоқилиб кетардинг..
Кўз ойнагини тақиб, ўзингни катталардек ҳис килардинг..
Кийимини кийиб воқор сезардинг..
АСЛИ ШАРИАТ БЎЛГАН ҚАДРИЯТЛАР
Суҳбат орасида мўтабар онахон яқин 1960-1965 йиллардаги ёшлигини эслаб ҳикоя қилди.
Уйимзга қишлок момолари келганда биз ёшмиз, меҳмон келди деб хурсанд бўлиб олдиларига югуриб чиқардик. Шунда улар мени бошяланг румолсиз кўриб; ҳой қизим уят бўлади бошингизга румол ўранг деб "бир қизга етти эшикдан тиюви бор" дейишди.
Маноси шуки (қизим бошингизга румол ўранг одбсизлик қилсангиз етти қушни сизни қайтаришга ҳаққимиз бор деганидир.)
(Тиюв-қайтариш).
Ота-онага яхшилик қилиш Аллоҳга маъсият бўлмаган барча нарсада уларга итоат қилишдир.
Дарқақиқат, Аллоҳ таоло инсонга ота-онаси билан яхши муносабатда бўлишни ва доим уларга яхшилик қилишни буюрди.
Қуръони каримда бундай марҳамат қилинади:
«Раббингиз Унинг Ўзигагина ибодат қилишингизни ҳамда ота-онага яхшилик қилишни амр этди. (Эй инсон!) Агар уларнинг бири ёки ҳар иккиси ҳузурингда кексалик ёшига етса, уларга “уф!..” дема ва уларни жеркима! Уларга (доимо) ёқимли сўз айт! Уларга, меҳрибонлик билан, хорлик қанотини паст тут ва (дуода) айт: “Эй Раббим! Мени (улар) гўдаклик чоғимда тарбиялаганларидек, Сен ҳам уларга раҳм қилгин!» (Исро, 23–24)
Ҳури ийннинг маъноси қандай?
Аллоҳ таоло мухлис бандалари учун жаннатда кўз кўриб, қулоқ эшитмаган турли неъматларни тайёрлаб қўйган. Мана шундай неъматлардан бири ҳури ийнлардир. “Ийн” сўзининг маъноси кўз бўлиб, оқи жуда оқ, қораси жуда қора, қорачиғи юмалоқ ва кўз пардаси шаффоф, дегани. “Ҳур” сўзи эса “Ҳавро” сўзининг кўплик шакли бўлиб, кўзларининг оқи оппоқ, қораси қоп-қора бўлган жондир.
Қуръони карим ва суннати набавийда ҳури ийнларнинг бир қанча сифатлари баён қилинган. Жумладан, уларнинг айб-нуқсонлардан холи экани, покиза экани, бош оғриғи ёки бошқа касалликлардан саломат экани келтирилган. Қуръони каримда уларнинг сифати қуйидагича келади:
“АЛЛОҲ БЕРГАН НЕЪМАТЛАРГА ШУКР ҚИЛИШ”
Азизлар ҳозирги вақтда ижтимои тармоқларда кўп кузатилаётган воқеъаларга гувоҳ бўлиб турибмиз.
Ҳарбир нохуш хабарни орқасида ношукурлик ётгани маълум.
Бу неъматларни тинчлик неъматини ўз вақтида қадрига етмасак мусибатларга дучор бўлишига сабаб бўлади.
Қурбон ҳайити барчамизга муборак бўлсин, азизлар!
- Давлатимиз раҳбарининг қарорига кўра, 09 июл куни юртимизда Қурбон ҳайити байрам сифатида кенг нишонланади.
Ушбу кунларда амалга ошириладиган тадбирлар Ўзбекистон мусулмонлари идораси кўрсатмасига риоя этган ҳолда адо этилиб, бунинг учун керакли шарт-шароитлар яратилди.
Жумладан, вилоятимиздаги 278 та масжидда ҳайит намози ўқилади. Ушбу 278 та масжидларда намозхонлар учун барча шароитлар яратилган.
Арафа куни Жума кунига тўғри келса, рўза тутаманми?
Дарҳақиқат, бу йил Арафа куни Жума кунига мувофиқ келмоқда. Кўпчилик мусулмонларда "Жума куни рўза тутсам бўладими?", деган савол туғилаётгани табиий. Мусулмонлар ушбу муборак кунда рўза тутиш ва Аллоҳ таолога яқинлик ҳис қилишга жуда иштиёқманддирлар. Ҳадиси шарифда шундай келади: Абу Қатода розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: "Арафа кунининг рўзаси ўзидан аввалги бир йил ва ўзидан кейинги бир йилнинг гуноҳларига каффорат бўлишини Аллоҳдан умид қиламан" (Имом Муслим ривояти). Дарҳақиқат, Арафа куни рўзасини тутиш Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзлари бажарган суннатлари, ҳамда ҳадисларида рўза тутишликка ундаган тавсияларидир. Зул-ҳижжа ойининг тўққизинчи кунида Арафа рўзасини тутиш икки йил учун каффорат бўлади: ўтган йил ва келаси йил учун.
Ғафлатда қолманг! Зулҳижжа ойининг дастлабки ўн кунлиги ва унинг фазилатлари
Зулҳижжа сўзи қандай маънони англатади? “Ҳаж эгаси” деган маънони билдиради.
Зулҳижжа ойи қандай ой? Бу ой Аллоҳ таоло уруш, қон тўкишни ҳаром қилган (Зулҳижжа, Зулқаъда, Муҳаррам, Ражаб) тўрт ойнинг бири, ҳижрий-қамарий тақвимнинг охирги ойидир.
Зулҳижжа ойи қандай фазилатларга эга? Ҳаж ибодати адо этиладиган, қурбонлик қилинадиган, Арафа ва Қурбон ҳайити нишонланадиган ой. Бу ойда, айниқса унинг дастлабки ўн кунида қилинган ибодатлар Аллоҳ таоло учун энг севимли амаллардан саналади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Аллоҳ даргоҳида Зулҳижжанинг ўн кунидан афзал кун йўқ”, деганлар (Имом Ибн Ҳиббон ривояти)
Диндорини ихтиёр қилгин, барака топасан
Йигит бир қиз билан турмуш қуриш ниятида оиласи билан унинг уйига таклиф билан борди. Икки оила ўртасидаги учрашувда қиз йигитдан Қуръони Каримнинг нечта қисмини ёд олганини сўради. Йигит: “Ҳеч бир қисмини ёд олмаганман, лекин Қуръони Каримни ёд олишга иштиёқим кучли”, деб жавоб берди. Йигит гапини давом эттириб, “Сиз Қуръони Каримни қанча қисмини ёд олгансиз”, деб сўради. Қиз “Фақат “Амма” порасини ёд олганман”, дея жавоб берди”.
Либос – инсоннинг “ID картаси”
Қадимдан либос инсоннинг ижтимоий мавқеи, касб-корини англатган. Боёнлар, мусофир дарвешлар, ҳунарманд-савдогарлар, шунингдек, уруғ ва элатларни-да либосига қараб таниса бўлади. Боиси кийим маданият кўзгуси. Бугун йиртиқ-ямоқ шим, калта пайпоқ кийган ёшлар кўпайиб бормоқда. Бу ҳам маданият белгиси, дегувчилар топилади. Аммо бу каби “урф”лар халқимизнинг қадимдан мерос кийиниш маданиятига таъсир кўрсатаётганини кўриб, оғринамиз.
Биз “Ўзбекистон белгиси” кўкрак нишони совриндори, П.Беньков номидаги Республика рассомлар тайёрлаш мактабининг либослар дизайни катта ўқитувчиси Малика Қўзиева билан шу мавзуда суҳбатлашдик.
Қурбонлик қилиш Аллоҳ таолонинг ғазабини сўндиради, Раббимизнинг розилигига эриштиради.
Қурбонлик кўп қилинадиган жойда уруш, очарчилик, табиий офатлар бўлмайди.
Қурбонлик қилишга имкони бўла туриб, қурбонлик қилмаган кишининг ё ўзи, ёки бола-чақраси ёки моли ёхуд тижорати касодга учрайди.
МОВАРОУННАҲРДА ҲАДИС ИЛМИ
Аллоҳ таоло Мовароуннаҳр диёрини Ислом нури билан мунаввар қилганда, оз сонли саҳобаи киромларга бу диёрнинг баъзи шаҳарларида истиқомат қилиш насиб этди. Албатта, саҳобалар розияллоҳу анҳум бор жойларда ҳадис мажлислари уюштрилар эди. Одамлар теварак атрофдан улар бор жойга кела бошлашди. Натижада яхшигина ҳадис мактаби ташкил топди. Бу мактаб кейинчалик Исҳоқ ибн Роҳавайҳ ал-Марвазий ва Абдуллоҳ ибн Муборак ал-Марвазий каби етук алломалар, буюк муҳаддисларни тарбиялаб, етиштирди.
