Мақолалар

Фирқа деганда нима тушиниш мумкин?

"Фирқа" сўзи маълум бир тоифага, гуруҳга нисбатан ишлатилади. Бошқа динларда ҳам бўлгани каби мусулмонлар ичида ҳам фирқалар пайдо бўлган. Бу ҳолат мусулмонлар учун аянчлидир Пайгамбаримиз (с.а.в) умрларининг сўнгида умматим 73 фирқага бўлинада барчаси залолатдадир илло биттаси тўғри йўлда у ҳам Аҳли сунна вал жамоадир дегандаридек, Ислом динида 73 та фирқага бўлиниш юз беради. Уларнинг биттасигина тўғри йўлда, қолганлари эса залолатда ҳисобланади. Қуръони карим ва Ҳадиси шарифларда фирқаларга бўлинмасликга буюрилади.

 

Мужтаҳид нима

Сўнги йилларда экстремистик ва террорист гурухлар ўз характларини "Шаръий"деб исботлаш учун ўзларини "мужтаҳид" деб эълон қилиб, турли хил манфаатларини кўзлаган ҳолда "фатволарни" чиқариб келмоқда.

Бу бир тамондан, инсонларни адаштириб нотўғри йўлларга кириб кетишига сабаб бўлса, иккинчи тамондан, жамиятда ўзаро тушинмовчилик, адоват кайфиятининг пайдо бўлишига замин яратмоқда. Шу ўринда, мужтаҳид ким, мужтаҳид даражалари, фатво нима, унинг тарихи, уни кимлар беришга хақли эканлиги тўғрисида тўхталиб ўтиш  мақсадга мувофиқдир.

 

МАВЛИД ВА У ҲАҚИДА ОЛИМЛАР ФИКРИ

«Мавлид» арабча сўз бўлиб, “туғилиш, “туғилган жой” ва “туғилган вақт” маъноларини англатади. Биз мусулмонлар “мавлид” деганда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг туғилган ойларини назарда тутамиз.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг туғилган саналарини Ибн Исҳоқ Фил йилида Рабиъул-аввал ойининг 12 куни, душанба Маҳмуд Пошо Фалакий эса астрономик ҳисоб билан милодий 571 йилнинг 9 Рабиъул-аввал, душанба куни деб кўрсатган.

 

Хавориж оқимлари

VII аср иккинчи ярмида хаворижлар орасида йигирмага яқин турли гуруҳлар пайдо бўлди. Улар ичида энг йириклари – ибодийлар, азроқийлар ва суфрийлар бўлиб, ўз йўлбошчилари номи билан шундай аталганлар.

Ибодийлар. Ибодия бошқа хавориж гуруҳлари орасида энг мўътадили ҳисобланиб, бизнинг давримизгача сақланиб қолган ягона хавориж фирқасидир. Бу мазҳабнинг асосчиси умавий халифа Абдулмалик ибн Марвон (685-705) даврида вафот этган Абдуллоҳ ибн Ибоддир. Мазкур мазҳабнинг таълимоти мўътадил бўлиб, у қолган мусулмонлар билан қиз олиб-қиз беришдан, улар билан мерос улашишдан қайтармайди. Шунингдек, уларнинг таълимоти ҳужжат ва исбот келтириб эълон қилгандан сўнггина бошқа мусулмонларга қарши уруш очишга ижозат беради.

 

ИЛМУ МАЪРИФАТ — ТИНЧЛИК, ТАРАҚҚИЁТ ВА ИНСОН КАМОЛОТИ АСОСИ

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим.
Президентимизнинг 2022 йил 20 декабрь куни Олий Мажлис ва Ўзбекистон халқига йўллаган Мурожаатномаси мамлакатимизни янада ривожлантиришга қаратилган навбатдаги устувор мақсад ва вазифаларни, янги марраларни белгилаб берди.
Давлатимиз раҳбари 2023 йилни “Инсонга эътибор ва сифатли таълим йили” деб эълон қилиб, айни йўналишларни янада тараққий эттиришга қаратилган истиқболли таклиф ҳамда ташаббусларни илгари сургани юртдошларимизни ниҳоятда хурсанд қилди. Бу бежиз эмас, албатта. Чунки халқимиз азалдан одамзод наслини ҳазрати инсон дея улуғлайди. Илм-маърифатни барча эзгуликларнинг, бунёдкорликларнинг замини сифатида қадрлайди.

 

МАВЛИД ТЎҒРИСИДА МУТАҚАДДИМ ОЛИМЛАРНИНГ ФИКРЛАРИ

Мавлиди шарифни ўтказиш борасида уламолар томонидан турли фикрлар билдирилган. Қуйида ушбу фикрлардан айрим мисолларни келтирамиз:

Имом Суютий: «Менинг наздимда, инсонлар тўпланиб, Қуръондан имкон қадар тиловат қилиб, набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳаётлари қақида ҳикоя қилувчи ва у зотнинг туғилиш кунларида содир бўлган мўьжизалар ҳақида сўзлашишлари сўнгра дастурхон тузатиб таомлардан тановул қилишлари мақталган бидъатлардан бўлиб, уни қилган кишилар савоб оладилар. Чунки бу ишларда Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қадрларини улуғлаш ва хурсандчиликни зоҳир қилиш қамда у зотнинг туғилган кунлари билан хушхабар бериш бордир».

 

Умр – инсон учун Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло томонидан берилган неъматларнинг энг буюкларидан биридир.

Ҳар биримиз билишимиз лозим бўлган нарсалардан бири шуки, Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло бизни яратиб, баркамол инсон шаклига келтириб қўйгач, ўз ҳолимизга ташлаб қўймаган. Меҳрибон Роббимиз сизу бизни яратиш билан бирга, доимий равишда риоямизни қилиб, ҳамма тарафдан бизни ушлаб туради, тўғри йўлга йўллаб туради ва Ўзининг буюк неъматлари билан қамраб туради. Биз ҳар биримиз Аллоҳнинг ана шундай буюк неъматларига сазовор бўлган бандалармиз.Оддийгина мисол: бир марта нафас олмай ёки нафас чиқара олмай қолсак, ҳаётимиз тугайди. Демак, Аллоҳ ҳар сонияда бизни тутиб, аъзои баданимизни ҳаракатга келтириб туради. Мана, мен гапириб турибман. Шу лаҳзада юрагимнинг уриши тўхтаса, ҳаётимга якун ясалади. Ҳеч ким ёрдам бера олмайди. Мўмин инсон мана шу муҳим ҳақиқатни доимий равишда ҳис қилиб яшаши керак.

 

Етмиш уч фирқанинг чиқишига асос бўлган олти фирқа

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Яҳудийлар етмиш бир ёки етмиш икки фирқага бўлиндилар. Насоролар етмиш бир ёки етмиш икки фирқага бўлиндилар. Менинг умматим эса етмиш уч фирқага бўлинади», дедилар».

 

"Дорулислом" ва “дорулкуфр" тушунчалари

“Дорулислом” ва “Дорулкуфр” атамалари Исломнинг аввалида эмас балки, кейинчалик пайдо бўлган фиқҳий истилоҳлардан ҳисобланиб, тахминан ҳижрий биринчи асрда Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳ даврларида пайдо бўлган.

"Дорулислом"луғатда"исломдиёри"деган маънони англатади. Истилоҳда эса, "ислом арконлари амалда бўлган ҳудудга нисбатан қулланилади".

 

ВАЛИЙЛАР КАРОМАТИ ҲАҚДИР

Валий Аллоҳни дўст тутувчи, ибодатда бардавом, ҳукмларда маҳкам, эътиқодда ўрнак, гуноҳдан йироқ, ҳаромдан узоқ юрувчи кишидир. Зеро, Аллоҳтаоло Қуръони каримда:

«Аллоҳ иймон келтирганларнинг дўстидир. Уларни зулматдан нур сари чиқаради...», деган.

Шунга кўра барча мўминлар валийдирлар. Бироқ уларнинг Аллоҳга валий-дўстликлари Унга яқинликлари нисбатида кучли ёки кучсиз бўлади...

 

Ислом дини инсонларни тинч-тотув яшашга, бошқаларга, ҳатто бошқа дин вакилларига ҳам зулм қилмасликка чақиради.

Терроризм бу кишилар, жамоалар ёки давлатларнинг инсон дини, жони, онги, моли, номусига бузғунчилик билан душманлик қилишидир. Унинг доирасига қўрқитиш, азият бериш, таҳдид солиш, ноҳақ ўлдириш, мол-мулкини тортиб олиш, йўлларда қўрқитиш, йўлтўсарлик қилиш, зўравонлик, таҳдиднинг барча турлари билан якка, ёки жамоавий тарзда жиноятчилик режасини амалга ошириш киради.

 

Мотуридийлар ва ашъарийлар – Аҳли сунна вал жамоа

Имом Абу Мансур Мотуридий[1] ва Имом Абул Ҳасан Ашъарий раҳматуллоҳи алайҳлар Аҳли сунна вал жамоанинг эътиқодини баён қилиш, шубҳаларни даф қилиш, нақлий ва ақлий далиллар келтириш билан шуғулланганлар. Бу икки имом “Аҳли Сунна”нинг ақоид бобидаги имомлари эканини кўп уламолар таъкидлашган.

 
 
 
Ўқиш учун ушбу тугмани босинг