Мақолалар

Амирлар тахтга ўтиришдан олдин Бухородаги қайси авлиё қабрини зиёрат қилган?

Ватанимиз тарихидаги 2 март санаси билан боғлиқ айрим воқеалар баёни.

 

ИЖТИМОИЙ ТАРМОҚЛАРДА БУЗУҚ АҚИДАНИ ТАРҚАТУВЧИ, АҲЛИ СУННА НОМИДАН ЁЛҒОН ГАПИРИБ ТУҲМАТ ҚИЛУВЧИ СОХТА ШАЙХ ВА БУЗУҚ ДАЪВАТЧИЛАРГА РАДДИЯ

Агар тарихга назар ташласак, саодат асрида ва унга яқин даврларда Аллоҳ таолони барча айбу-нуқсонлардан поклаб ёд этилганига, У зотнинг сифатлари истеъмол қилинганидан ортиқ баҳс қилинмаганига гувоҳ бўламиз. Аммо, кейинчалик пайдо бўлган карромия ва мушаббиҳа каби фирқалар Аллоҳ таолонинг сифатлари ҳақида турли бузуқ даъволарни кўтариб чиқишган. Уларнинг бузуқ даъволаридан бири Аллоҳ таолога макон нисбатини бериш бўлган.

 

Келинг, аввал “ҳасад нима?” деган саволга жавоб берайлик.

“Ҳасад” луғатда “бирор нарсани терисини шилмоқ ёки қирмоқ” деган маънони билдиради. Унинг истилоҳий маъноси ҳақида уламолар шундай дейдилар:

“Ҳасад - бировга етган неъматга рашк билан қараш ва ўша неъматнинг ўз соҳибдан кетиб, ҳасадчига етиб келишини қаттиқ хоҳлаш”.

 

Муташобиҳ оятлар бўйича қандай йўл тутилади?

Бухорийнинг шайхлари Нуаъйм ибн Ҳаммод Хузоъий айтадилар: Ким Аллоҳни Унинг махлуқотларига ўхшатса, кимки Аллоҳнинг сифатларини инкор қилса, дарҳақиқат кофир бўлди. Аллоҳ таоло Ўзини васфлаган ва Расули Уни васфлаган нарсада ташбеҳ йўқдир. Шундай экан, ким очиқ ойдин оятлар ва саҳиҳ ҳадисларда ворид бўлган нарсани Аллоҳнинг жалолига лойиқ бўладиган тарзда исбот қилса ва Аллоҳдан нуқсонларни инкор қилса ҳақиқатда ҳидоят йўлида юрибди  (“Тафсир Ибн Касир” китоби).

 

БОБУР ВА ИСЛОМ: «МУБАЙЯН»НИНГ ЁЗИЛИШ САБАБИ

Бобур Мирзо «Мубайян» асарини Ҳиндистон юришлари даврида, ҳижрий 928 (милодий 1521) йилда  шеърий йўлда тасниф этган. Китоб хотимасида айтади:

 

Дунёдаги барча бузғунчиликлар ўзбошимча ақлнинг маҳсулидир

Сохта салафий, бемазҳаблардан бири Абдулло Зуфар ўз маърузасида Аллоҳ таоло Қуръонда: “Агар бирор нарсада тортишсангиз, уни Аллоҳ ва Расулига қайтаринг” деган, деб айтган экан. У яна “Аллоҳ таолони қаердалигини билиш учун Қуръонга мурожаат қилиш керак. Шунинг учун Қуръон ва ҳадисдан тўғридан тўғри маъно чиқариб олиш зарур. Агар ҳали у мазҳаб, ҳали бу мазҳабга қулоқ солинса, уларнинг охири йўқ”, деб ўз гапида давом этган.

 

Аллоҳ таоло макон ва замондан олий бўлган Зотдир

Аҳли Сунна вал-Жамоа деганда, ҳозирги кундаэнг катта жамоа бўлган ва суннатга тўғри амалқилиб келаётган Мотуридий ва Ашъарийлартушунилади.

 

Мотуридийга тош отманг!

Имом Ғаззолий аҳли сунна вал-жамоа ақийдавий мазҳабининг тарихи ҳақида сўз юритиб қуйидагиларни ёзади: “Калом бир илм бўлиб, унинг мақсади аҳли суннанинг ақийдасини аҳли бидъатнинг ташвишидан муҳофаза қилиш ва қўриқлашдир. Аллоҳ таоло Ўз бандаларига Ўз пайғамбари тилида ҳақ ақийдани илқо қилди. Унда уларнинг дини ва дунёсининг салоҳи бордир. Шунингдек, унинг ҳақида Қуръон ва хабарлар нутқ қилди. Сўнгра шайтонлар ўз васвасаси ила бидъатчиларга суннатга хилоф ишларни илқо қилди. Улар ўша ишларни гапирдилар ва аҳли ҳақнинг ақийдасини бузмоқчи бўлдилар. 

 

Қувватли инсон жамият учун манфаатлидир

Тараққиёт ҳаётни ўзгартиради, дунёқарашимиз, тутумларимизга янги ҳаво олиб киради. Яшаш қонунияти шундай. Мақсад эса битта — яхши яшаш ва қулай муҳитда узоқ умр кўриш. Бунинг учун эса соғлом ҳаёт тарзига амал қилиш талаб этилади. Аслида бу жуда осон: тўғри овқатланиш, кўпроқ пиёда юриш, бадантарбия машқларини бажариш, иллатлардан йироқ бўлиш. Бундай кишиларнинг қалби ва руҳияти ҳам поклана боради. Соғлом турмуш тарзи, жисмоний фаоллик диний эътиқодларда ҳам қўллаб-қувватланади.

 

ИМОМ МОТУРИДИЙ АДАШМАГАН

Кейинги вақтларда “Мотуридийлар, Ашъарийлар адашган” қабилидаги ижтимоий тармоқларда турли хил маърузалар кўпайиб қолган. Жумладан, яқинда Абдуллоҳ Зуфар номли шахснинг “Аллоҳ қаерда? Мотуридий ва Ашъарийлар” мвзусидаги суҳбатини тингладим.  Бу каби маърузаларни эшитган сари, айтаётган гаплари ҳеч бир илмий асосга эга эмаслигини тушуниб борарканман, кўплаб саволлар қийнай бошлайди. Нима учун етарлича диний илмга эга бўлмаган, саводсиз бир кимсалар мужтаҳид имомларнинг йўлларини хато деб айтмоқдалар? Уларнинг мақсадлари нима? Нима учун ўн асрдан зиёд вақтдан буён бир жамоа бўлиб, “Ҳидоят имоми” дея ўзлари ном берган имомга эргашиб келаётган мусулмонларни ва алломаларни энди улар адашган демоқда? Улар наҳотки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг “Аллоҳ таоло умматимни ҳеч қачон залолат устида жамламайди” (Имом Ҳоким ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилган), деган ҳадисларидан кўр-кўрона кўз юмадилар? Ваҳоланки, бугунги кунда дунёдаги мусулмонларнинг 92,5 фоизи Аҳли сунна вал жамоа мазҳабидадир. Яъни,  Мотуридий, Ашъарий йўналишида амал қилиб келмоқда. Агар бу мазҳаб хато йўналишда бўлса эди, Аллоҳ таоло унинг умрини узоқ ва унга эргашувчилар сафини бунчалик кўп қилиб қўймаган бўлар эди-ку?

 

УЧИНЧИ РЕНЕСАНС – УЙҒОНИШГА УНДАЙДИ

Пайғамбаримиз Муҳаммад мустафо салоллоҳу алайҳи васааламга нозил бўлган илк “Алақ” сураси “Иқро” деган калом билан бошланган. Бу – ўқи дегани. Кейин, илмини зиёда этишлигини сўраш марҳамат қилинган. Илм исташ аслида машаққатли юмуш.  Мирзо Бедил уни поёнсиз уммонга ўхшатиб, кимки сувнинг тубига чуқур шўнғисагина марварид териши мумкинлигини таъкидлаган. Шукрки, ўтмишимиз мана шундай беназир зотларга бой. Тарихимиз тархида рўй берган иккита ренесанс даври ана шунинг яққол тасдиғидир. Олиму алломаларимиз фаннинг қайси йўналишида машғул бўлишмасин  дунёга довруқ таратганлар. “Устоз ул-араб вал-ажам” – Маҳмуд Замахшарий арабларга араб тилини ўргатган олим сифатида мусулмон шарқида машҳур. Имом Бухорийнинг “Ал-Жомиъ ас-саҳиҳ" асари Қуръони каримдан кейин тургувчи муҳим манбаа сифатида талқин қилинади.  Аҳмад Фарғоний Нил дарёсининг  сатҳини белгиловчи асбоб ясаб – нилометрга асос солган; асарлари “Алфраганус” номи билан таржима қилиниб Европанинг бир қатор университетларида дарслик қўлланма сифатида амалда бўлган. Ибн Сино – медицина асосчиси,  Абу Райҳон Беруний бобомиз эса Христофор Колумбдан бир неча аср муқаддам улкан уммон ортида қуруқлик борлигини башорат қилиб – Америка заминини очган. Амир Темур Соҳибқиронга фарангистонда Европанинг халоскори сифатида тилладан ҳайкал қўйишган бўлса, Улуғбек Мирзонинг даҳоси ва бетакрор закоси бутун дунёга фалакиёт илмидан ҳозирга қадар сабоқ бериб келади.

 

Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг одоб-ахлоқлари

Бизларни пайғамбарларнинг охиргиси бўлган Муҳаммад алайҳиссаломнинг умматларидан қилган Аллоҳ таолога чексиз ҳамду-санолар бўлсин.

Ҳаётларининг ҳар бир лаҳзаси биз учун ибрат манбаи бўлган ҳабибимиз ва шафоатчимиз Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламга саловоту саломлар бўлсин.

 
 
 
Ўқиш учун ушбу тугмани босинг