Аҳли илмларга ёрдам бериш зарурати
Маълумки, илм олиш, одамларга зиё тарқатиш фазилати жуда улуғ. Олимлар, аҳли илмлар дунёда ҳам, охиратда ҳам юксак мақомларга эришишлари ҳақида кўп ҳадислар нақл қилинган. Бу масалада аввал тўхталиб ўтилган. Ҳозир мен ўқувчилар диққатини бир жиҳатга, яъни, аҳли илмларга ёрдам бериш, уларни моддий тарафдан қўллаб-қувватлаш масаласига қаратмоқчиман. Зеро, бу хайрли анъана бизда, умуман, мусулмон диёрларидан аввалдан бўлиб келган.
Имоми Аъзамнинг даҳрийлар билан суҳбати
Ривоят қилинишича, Абу Ҳанифа роҳимаҳуллоҳ даҳрийларга қарши кескир қилич эдилар. Даҳрийлар у зотни ўлдириш учун фурсат кутардилар. Бир куни Абу Ҳанифа масжидда ўтирганларида у зотга яланғочланган қиличлар билан ҳужум қиладилар. Буюк Имом: “Менга бир масала борасида жавоб берингларда, ҳоҳлаган ишингизни қилаверинг”, дедилар. Даҳрийлар айтчи, - дейишди. У зот: “Сизларга денгиз гирдобида қолган, атрофини мавж урган тўлқинлар-у, турли хил шамоллар ўраб олган, уни бошқариб турадиган денгизчилари бўлмаган кемани тўғри ҳолда сузиб кетаётганини кўрдим, деб айтган киши ҳақида нима дейсизлар? Шуни ақлга тўғри келади, деб ўйлайсизларми? Даҳрийлар: Йўғ-е! Буни ақл қабул қилмайди, дедилар. Абу Ҳанифа: “Ё субҳаналлоҳ! Денгизчилари бўлмаган кеманинг тўғри ҳолда сузиши ақлга тўғри келмайди-ю, ҳолатлари турли-туман бўлган еру-осмон Яратувчисиз қоим бўлиши мумкинми?!” дедилар. Даҳрийларнинг барчаси йиғлади ва буюк Имомнинг қўлларида исломни қабул қилишди.
ИБОДАТ
Ибодат не? Яратганга итоат ҳам ибодатдир,
Ҳақиқий бандалик бирлан садоқат ҳам ибодатдир.
Ибодатдир, тирикликни этолсанг маърифат боғи,
Машаққатлик илм, санъат, қироат ҳам ибодатдир.
Маънавий ва моддий ҳаёт уйғунлиги
Ислом дини таълимотида баён қилинишича, инсон жисм ва руҳдан таркиб топган. Маълумки, жисм моддий бўлиб, тупроқдан яратилгандир. Аллоҳ таоло айтади:
Заҳри қотил (ман қилинган ичимликлар)
Азиз ака-укалар, илоҳий, азалий бир қоида мавжуд: “Ким ўзини бу дунёнинг ҳаром лаззатларидан тийса, Аллоҳ таоло унга бу дунёда иймон ҳаловатини, ибодат лаззатини ва қолган ҳалол роҳатларни насиб қилади ва охиратда эса унга абадий лаззатларни муяссар қилади.
Оиша онамизнинг кунялари ва лақаблари
Ҳаммамизга маълумки, арабларда кунялаш одати бўлган. Ҳамманинг қилган улуғ ишларига нисбатан кунялар қўйилади. Куня улуғлик ва шараф рамзи ҳам ҳисобланади.
Масжид кабутари
Улуғ саҳобалардан бўлмиш Абдуллоҳ ибн Зубайр ибн Аввом ибн Хувайлид ал-Асадий ибн Асад ибн Абдул-уззо ибн Қусой ибн Килоб ибн Мурродир. Кунялари: Абу Хубайб ёки Абу Бакр бўлган. Оналари – Асмо бинти Абу Бакр розияллоҳу анҳумо, холалари – Оиша онамиз розияллоҳу анҳодирлар. Абдуллоҳ ибн Зубайр розияллоҳу анҳу ҳижратнинг биринчи йили дунёга келдилар. Мадинада туғилган илк чақалоқ эдилар. Оналари Асмо розияллоҳу анҳо у кишига Маккада эканликларида ҳомиладор эдилар. Мадинада Қубо деган ерга етганларида у кишини дунёга келтирдилар.
Абу Бакр ас-Сиддиқ - Абдуллоҳ ибн Абу Қуҳофа
Абу Бакр ас-Сиддиқ исмига ундан розилик чиқируви билан Абу Бакр, Сиддиқ, Атиқ, Соҳиб, Атқо, Аввоҳ, Ғордаги икки кишининг бири, Расуллуллоҳнинг ҳалифаси деган исмлар белгиланган. У зот Фил йилидан икки йилу олти ойдан кейин ҳижратдан 50 йил олдин 574 милодий йилда таваллуд топган.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг энг ёш саркардаси
Усома ибн Зайд розияллоҳу анҳу дунёга келганларида бутун мусулмонлар жуда хурсанд бўлишган эди. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни хурсанд қилган барча нарса мусулмонларни ҳам хурсанд қилар эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хурсанд бўлишлари сабаби, Усома розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг энг яқин кишиларидан бўлган Зайд ибн Ҳориса розияллоҳу анҳунинг фарзандлари эдилар. Зайд ибн Ҳориса розияллоҳу анҳу “Ҳиббур Расул” (Расулуллоҳнинг севикли кишиси) деган лақаблари бор эди. Ўғиллари Усома розияллоҳу анҳу эса “Ибнул ҳиб” (Севиклининг ўғли) деган лақабга сазовар бўлдилар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам муфтий этиб тайинлаган зот
У кишининг тўлиқ исмлари Муоз ибн Жабал ибн Амр ибн Авс Хазражий Ансорийдир. Бу зот улуғ саҳобалардан бўлиб, 18 ёшида Исломни қабул қиладилар. Ҳазраж қавимининг бошлиғи Исломни қабул қилгач, қавми ҳам исломни қабул қилади. 70 киши иккинчи Ақаба байъатида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга байъат бериш учун келади. Булар орасида Муоз ибн Жабал розияллоҳу анҳу ҳам бор эдилар. У киши 33 ёшларида, бошқа бир ривоятда эса 38 ёшларида вафот этадилар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг таълим бериш услублари
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаётларини яхшилаб ўрганиш асносида у зотни нафақат ибодатда, балки, жамийки ўринларда: хулқ-атвор, муомила ва таълим беришда намуна эканликларини билиб оламиз.
