Ўн машҳур қироат
“Қироат” сўзи луғатда “ўқимоқ”[1] деган маънони англатади. Истилоҳий маънода эса қироат – Қуръон ўқиш илми имомларидан бирининг Қуръон ўқишда нақл ва ривоятга асосланган ҳолда бошқа имомлардан ўзгача йўл тутиши, қироат қилишидир. Бошқача қилиб айтганда, бирор қироат имоми томонидан йўлга қўйилган маълум ҳарфларнинг тартибли равишдаги жамланмаси қироат деб айтилади[2].
Зироат ҳам ибодатдир
Ҳар йил баҳор келиши билан далаларда иш қизигандан қизийди. Офтоб тафтида нами бироз кўтарилган, етилиб қолган ерлар томон бободеҳқонлар “ёмғир ёғиб қолмасин”, деган ҳадикда, меҳнат қуролларини олган ҳолда шошиладилар. Қиши билан авайлаб-асраган уруғларни она замин кўксига қадайдилар, устидан майин тупроқ тортиб, Яратгандан бу йилги ҳосилга барака беришини сўраб қўлларини дуога кўтарадилар.
ФИТНАЛАРДАН ОГОҲ БЎЛИНГ!
Мамлакатимизда илмий-маърифий, ижтимоий-иқтисодий йўналишларда, шу каби диний соҳада ҳам кўплаб ижобий ишлар амалга оширилмоқда. Кўп миллатли халқимиз миллатлараро ва динлараро бағрикенглик тамойиллари асосида тинч ва тотув ҳаёт кечирмоқдалар. Фуқаролар виждон эркинлиги қонуний кафолатланган диёрда ўзларининг ибодатларини эмин-эркин адо этиб турганлари, яратилган имкониятлардан мамнун эканликлари ҳеч кимга сир эмас. Шундай бўлсада, баъзи бир ҳасадгўй кимсалар халқимиз орасида норозилик кайфиятини уйғотиш мақсадида, фитна чиқариш илинжида турли-хил уйдирмаларни оммавий ахборот воситалари орқали тарқатишдан ўзларини тиймаяптилар. Кўпчиликнинг хабари бор, 2019 йил 25 март куни ижтимоий тармоқларда Ўзбекистон мусулмонлари идораси расмий иш қоғоси нусхасига ёзилган бир нечта шахслар тўғрисидаги сохта маълумот тарқатилди. Унда келтирилган маълумотлар ва ёзувларнинг барчаси қалбакидир.
Илмнинг моҳияти ва унинг инсон ҳаётидаги аҳамияти
“Дунёда илмдан бошқа нажот йўқ , ва ҳечқачон бўлмагай”
Имом Бухорий
Илм дунёда азизлик, охиратда эса шарафдир
Илмга қўйган илк қадамимизни ёдга олайлик. Яъни айнан ўқиш ва ёзишни ўрганишга киришган вақтимиз назарда тутилмоқда. Бу ҳолат ҳаммада ҳар хил кечган бўлиши мумкин. Кимдир уйда ота-онаси ёки ака-опаларидан ўрганишни бошлайди, яна кимдир боғчада илк таълимотларини олади, ким учундир бу жараён мактабда бошланади. Покиза болалик қалбимизга илк илм маърифатлари кирган чоғлар ҳаётдаги унутилмас дамлардир. Балки ўша пайтлардан илмнинг моҳияти, инсон ҳаётида тутган ўрни ҳақида тушунчаларга эга бўла бошлагандирмиз.
Мусулмон мусулмоннинг туғишганидир
Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинган ҳадиси шарифда “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Мусулмон мусулмоннинг биродаридир. Унга зулм ҳам қилмайди, уни ташлаб ҳам қўймайди. Ким биродарининг ҳожатини раво қилса, Аллоҳ унинг ҳожатини раво қилади. Ким бир мусулмоннинг ташвишни аритса, Аллоҳ унинг Қиёмат кунидаги ташвишларидан бирини аритади. Ким бир мусулмоннинг айбини беркитса, Аллоҳ Қиёмат кунида унинг айбини беркитади”, деб айтганлар”.
Ота-онага итоат олий ибодат
Абдуллоҳ ибн Амрдан ривоят қилинади:
«Бир одам Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб, ҳижрат учун байъат қилмоқчи бўлди. У ота-онасини йиғлаган ҳолда қолдириб келган эди. Ул зот:
НОТЎҒРИ ВА НОХОЛИС ТАЛҚИН
Ҳозирги кунда нотўғри ва нохолис талқин этилаётган “ХАТАРЛИ” сўзлардан бири “шаҳидлик” дир. “Шаҳидлик” аслида муқаддас мақсадларни амалга ошириш йўлида жонни фидо қилишдир. Албатта мазкур муқаддас мақсадлар шариат кўрсатмаларига мувофиқ бўлиши шартдир. Баъзи тоифалар эса ўзларининг ғаразли мақсадларини амалга ошириш учун ушбу муқаддас тушунчадан қурол сифатида фойдаланмоқдалар. Шариатда эса “жиҳод” билан “шаҳидлик” бир-бирига боғлиқ бўлган атамалардир, яъни ҳақиқий жиҳодда жон фидо қилганлар шаҳидлик мақомига эришадилар. Мазкур маъноларни Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қуйидаги ҳадиси шарифлари билан қувватлаймиз.
КУЁВЛАРГА НАСИҲАТ
Аввало, Қуръони карим ва Суннатдаги насиҳатларнинг кўпчилиги эркакларга қаратилганини эслатишимиз лозим. Аммо, шу билан бирга, алоҳида уларга қаратилган насиҳатлар ҳам мавжуд. Мазкур насиҳатлардан баъзиларини тақдим этишга ижозат бергайсиз.
ҚИЗ ВА КЕЛИНЛАРГА НАСИҲАТ
Амома бинти Ҳорис исмли аёл ўз қизининг келин бўлиб, куёвнинг уйига узатилишидан олдин саодатли оила асосларини баён қилувчи қуйидаги насиҳатларни қилиб, кузатган экан:
ТЎҒРИ ЙЎЛДАН АДАШМАЙЛИК!
Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм
Аллоҳ таъолога беадад ҳамду саноларимиз ва Пайғамбаримиз Муҳаммад саллоллоҳу алайҳи васалламга эса беҳисоб саловоту дурудларимиз бўлсин.
Нуқтасиз тафсир ҳақида эшитганмисиз?
Араб имлосида ёзилган китобларга эътибор қаратадиган бўлсак, сўзлар таркибида нуқтали ҳарфлардан доимий фойдаланиб келинишига гувоҳ бўламиз. Алифбодаги ҳарфларнинг тенг ярмида турли сон ва жойлашувдаги нуқталар қўйилган бўлиб, улардан фойдаланмасдан туриб нимадир ёзиш ёки сўзлаш анча машаққат келтириб чиқариши тайин. Лекин тафсир китоблари орасида бир асар борки, мусанниф унда Қуръон оятларини бошидан охиригача тафсир қилишда бир дона ҳам нуқтали ҳарф қатнашган сўзни ишлатмаган ва бу билан ўзини беназир илм соҳиби эканини кўрсата олган. “Саватиул илҳом” дея аталган бу тафсир асари “Тафсири файзий ал-ҳиндий бе нуқат” (Ҳиндистонлик Файзийнинг нуқтасиз тафсири) номи билан машҳур бўлган.
