Буюк аллома Абу Мансур Мотуридий насиҳатлари
Шайх Абу Мансур Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Маҳмуд Мотуридий тахминан 870 йили ҳозирги Самарқанд вилоятининг Мотурид қишлоғида туғилиб, 975 йили вафот этган. У Самарқанднинг Чокардиза қабристонига дафн этилган. Мотуридий хусусий муаллимларда, сўнгра эса Самарқанд мадрасаларида таҳсил кўрган. Олим умр бўйи Самарқанд мадрасаларида мударрислик қилган. Мотуридий “Китоб – ат тавҳид”, “Китоб ал-усул”, “Таъвилот ал Қуръон” (Қуръон тафсири) cингари ўнлаб илмий-назарий асарлар, “Насиҳатнома” асарлар муаллифидир. Буюк олимнинг ислом таълимоти софлигини асрашда хизмати катта. Навоий “Насойим-ул-муҳаббат”да Мотуридийнинг руҳий-илоҳий қудрати ҳақида алоҳида ҳикоят келтирган. Унинг “Насиҳатнома”си Х аср Насиҳатномасининг энг яхши намуналаридан бўлиб, китобхонни илм ўрганишга, касб эгаллашга, яхши хулқ эгаси, инсонпарвар, ширинсухан, саховатпеша бўлишга ундайди.
Ҳидоятга йўл
Мамлакатимизда шундай ўзгаришлар бўляптики, санаб адоғига етмайсан. Дунёдаги энг фаровон, энг тинч давлатда яшаётганингдан кўнглингда фахр туйғуси намоён бўлади. Ёшларимизнинг илм олиш, ишлаш, ҳунар эгаллашлари учун барча имкониятлар муҳайё. Кексаларимиз учун ҳам мазмунли дам олишлари учун сиҳатгоҳлар, даволаниш муассасалари, масжидлар қурилиб, уларнинг ихитиёрига топширилган. Давлатимиз раҳбари томонидан халқимизни қўллаб қувватланиши ҳар қандай юртдошимизнинг қалбига шукроналик туйғусини солади. Лекин орамизда шундай инсонлар борки, на жамиятга, на ота-онасига фойдаси тегади. Нафсининг қули бўлиб, ўзи учун кони зарар бўлган спиртли ичимликлар ичиш, гиёҳванд моддалар истеъмоли, атрофдагиларга доимо зарар етказиш билан банд бўлиб юради. Охир оқибат тушуниб етганида эса ёши бир жойга борган, қарилик эшик қоққан бўлади.
ОХИРАТ ЧИРОҒИ
Бир бой инсон умрини молу давлат тўплаш ва бойлик орттиришга сарфлади, мана шу йўлда оғир касалликка дучор бўлди. Бу касаллик умрининг охири ва охират сафарининг бошланишига ўхшаб қолди. У васият қилиш учун фарзандларини олдига чорлади ва катта ўғлига деди:
Терроризм ҳақида нима биламиз?
Маълумки, терроризм ва экстремизм балолари нафақат бугунги кунда, балки у мавжуд бўлган барча замон ва маконларда инсоният ва жамият учун том маънодаги фожиа бўлиб келган. Бугунги нотинчликлар ҳукм сураётган минтақаларнинг деярли барчасидаги барқарор вазиятни издан чиқарувчи омиллари ҳам мазкур икки нарсадир.
Шаръий никоҳ ноқонуний бўлмасин!
Инсоннинг бахту камоли, жамиятда қандай мақомга эга бўлиши кўп жиҳатдан оилага, ундаги маънавий муҳит барқарорлигига боғлиқ. Лекин юз бераётган оилавий ажримлар туфайли ота меҳридан бенасиб вояга етаётган фарзандлар ҳам, афсуски, кўпайиб бормоқда.
Исломда жаноза ва таъзия одоблари
Жаноза ўқиш фарзи кифоя ҳисобланади, яъни баъзилар адо қилса бошқаларнинг ҳам гарданидан соқит бўладиган амалдир.
Жаноза ва таъзиянинг одоби борасида муҳтарам уламоларимиз, устозларимиз битган жуда кўп мўътабар манбалар бор. Инсон ҳаёт экан, ўлим соя солиб туради.Ҳар бир киши ота-онаси, яқин қариндош ёру дўсту биродарини бир кун келиб йўқотади. Шу важдан мусибатзада хонадонга бориб таъзия билдиришнинг ўзига хос тартиб қоида ва одоб ахлоқлари мавжуд бўлиб уларни ўрнида қўллаш лозимдир.
Ёлғизликда авратнинг очилиши
Инсоннинг бу ишдан узоқ бўлиши олийжанобликдир.Абул Хасан Ал-Бушанжий бу нарсаларни; «Сизнинг фариштарлар билан бўлган муносабатингизда ҳаром қилинган нарсалар, Аллоҳ билан бўлган муносабатда эмас»- деб номлаганлар.
Яхшилик - инсон зийнати
Яхшилик ҳақида Қуръони Каримда кўплаб оятлар келган.
“Қандай яхшилик қилсангиз, шубҳасиз Аллоҳ уни билгувчидир” (Бақара сураси, 215-оят);
“Қандай яхши амал қилсангиз, албатта Аллоҳ билади” (Бақара сураси, 197-оят);
“Бас, ким (ҳаёти-дунёдалик пайтида) зарра мисқолича яхшилик қилса, (Қиёмат куни) ўшани кўрур” (Залзала сураси, 7-оят);
“Ким бирон яхшилик қилса, бас, ўзи учун (яъни, ўз фойдасига қилган) бўлур” (Жосия сураси, 15-оят);
Аслиятни атайин бузиб талқин этиш хиёнатдир!
Бугунги кунда экстремистик кайфиятдаги мутаассиб шахслар томонидан “жиҳод” ва “ҳижрат” каби тушунчаларни атайин аслиятидан бузиб талқин этиш ҳолатлари кузатилмоқда. Бундай қарашларга ҳали Исломни яхши тушунмайдиган кишилар, айниқса, ёшлар кўп чалғимоқда, оқибатда уларнинг ширин ҳаёти буткул издан чиқмоқда.
БИРОВНИНГ АЙБИНИ ЯШИРИШ
Мўмин банда биродарининг ўзгаларга зарари етмайдиган айбини билиб, уни яшириши улкан савобдир. Бу ҳақида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан қуйидаги ҳадис ривоят қилинган:
Мотуридийлик таълимотида иймон масаласи (5-мақола)
Олимлар томонидан гуноҳи кабира қилган кишининг иймони масаласига алоҳида эътибор қаратилган. Яъни унга кўра гуноҳи кабира қилган кишининг иймони гуноҳ қилмаган киши билан бир хил бўлиши, балки у бу билан имкони йўқ бўлиб, завол топмаслиги, фақат гуноҳи учун гуноҳкор бўлиши айтилган. Ҳамда бу борада қуйидаги хулосалар ўринлидир: Мотуридия таълимотига кўра куфр иймоннинг зиддидир. Куфр иймонни ёлғонга чиқариш ва ундан юз буришдир. Бу иккиси қалбда бўлади. Иймон билан куфрнинг бир бирига зидлиги ҳам шундадир.
Егувчилар тўпланадиган энг ёмон таом
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
