Оила

QO‘SHNICHILIK ODOBLARI

Muqaddas islom dini insonlarni o‘zaro bir birlari bilan do‘stlikda, hamjihatlikda, mehr-oqibatda yashashga targ‘ib qiladi. Bu bilan jamiyat a'zolari o‘rtasida ahillik, do‘stlik, hurmat izzat kabi axloqiy fazilatlar kamol topib, jamiyat taraqqiyoti va ravnaqiga juda katta ijobiy ta'sir ko‘rsatadi. Shuningdek, jamiyatda ma'naviy-ahloqiy muhit barqarorligi ta'minlanadi. Shunday aloqalardan biri qo‘shnichilik aloqalaridir.

 

OILAVIY HYOYOT SAODATDIR

Payg‘ambarimiz Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: Ey yigitlar jamoasi, sizdan kim nikohga qodir bo‘lsa, uylansin. Albatta u ko‘zni to‘suvchi va farjni saqlovchidir. Kim qodir bo‘lmasa, ro‘zani lozim tutsin, bu uning uchun bichilishdir, deya marhamat qilganlar.

 

Qaynona – kelin ahilligi oila tinchligi demakdir

Oila insonning dunyoviy saodatini ta'minlovchi qo‘rg‘ondir. Oilada doimo tinchlik va totuvlik davom yetishi uchun yer va xotin, qaynona va kelin o‘zlarining vazifa va burchlarini to‘liq ado yetib borishlari lozim. Zero, oila faqat yer-xotindangina iborat yemas, ularning ota-onalari va farzandlari ham shu oianing a'zolari sanaladi. Shunga binoan, shariatimizda qaynota va qaynona kuyov yoki kelinga nisbatan qanday maqomda turishi ham bayon yetilgan.

 

Oila a'zolarning huquq va majburiyatlari

Oilada farzandlarning huquqlari himoya qilingan bo‘lib, bu huquqlar ularning ota-onalari yoki yaqin qarindoshlari, yashayotgan jamiyatlariga vazifa qilib yuklatilgan. Bu haqlarni ado etish vojib bo‘lib, farzandlarning qanday huquqlari bor? degan savolga ulamolarimiz quyidagilarni zikr qiladilar:

  1. Nasab. Nikohning asl maqsadlaridan biri ham naslu nasabni saqlashdir. Busiz oila ham, jamiyat ham bo‘lmaydi. Farzandning ota-onasi nikohdan o‘tgan, halol-pok yashagandagina nasabi aniq va pok bo‘ladi.
  2. Bo‘lajak farzandga munosib ona va ota tanlash. Islom bola haqida u hali dunyoga kelmasdan ancha oldin, oila qurishga tayyorgarlik ko‘rilayotgan paytdan boshlab qayg‘ura boshlaydi. “Talxiys” nomli kitobda Oisha (r.anho)dan rivoyat qilingan quyidagi hadis keltirilgan:

 

ISLOM SHARIATIDA FARZANDGA MUNOSABAT MASALASI

Johiliyat davrida arablarda faqirlik va ochlikdan qo‘rqib farzandni tiriklay ko‘mib yuborish odati bor edi. Hozirgi zamon johiliyatida ham ochlik yoki ko‘p sarf-xarajatdan qochib, farzandni tug‘maslik, bitta yoki ikkitadan orttirmaslik odati keng tarqalgan. Bu, avvalo e'tiqod buzuqligiga borib taqaladi. Allohga iymoni yo‘q yoki buzuq aqiydadagi, Alloh hammaga rizq berishga qodirligini inkor etadigan odamgina faqirlikdan qo‘rqib o‘z bolalarini o‘ldirishi mumkin.

 

ISLOM SHARIATIDA FARZAND ASRAB OLISH

Johiliyat davrida farzand asrab olish masalasi Qur'oni Karimning “Ahzob” surasida:

وَمَا جَعَلَ أَدْعِيَاءَكُمْ أَبْنَاءَكم  (  سورة الأحزاب-4)

“…va asrandi bolalaringizni sizga farzand qilgan emas[1]

 

Shavqatsizlik qurboni

Ayol farzandi dunyoga kelishi uchun amaliyot xonasiga kirib ketdi. Bola tug‘ildi. Ona hayotdan ko‘z yumdi. Ayolidan ayrilib, farzandi onasiz qolganidan ota, qattiq xafa bo‘ldi. Chaqaloqni o‘zi parvarishlay olmasligini bilib xolasiga berdi. O‘zi yetti oydan keyin uylandi.

 

Silai-rahm

Azizlar,   men  sizarlarga  silai–rahm qilish  haqida  bir  voqeani  aytib  bermoqchiman. Aslida ushbu holat  hammamizda,  har  birimizning  atrofimizda  bo‘lib  turibdi. Banda ulg‘ayguncha  ota-onasining bag‘rida, ularning ta'minotida bo‘ladi. Aka-uka, opa-singillari  bilan  talashib, tortishib, inoq  bir-biriga  beg‘araz  yaxshilik sog‘inadigan, xavf  yoki  kamchilik  bo‘lsa himoya  qiladigan,   o‘zida  borini  ilinadigan  bo‘ladi. Ota-onalari  ularni  ko‘rib  ko‘zi  quvnaydi. Bolalari voyaga  yetgach oilali bo‘lib,  uy–joy  qiladi, hayotda o‘z yo‘llarida mustaqil odimlaydi. Vaqti soati yetib,  ota-onalari olamdan  o‘tganlaridan so‘ng ana  shunda  aksariyat   tug‘ishganlar orasida silai-rahm, qarindoshlik  rishtalari  ingichkalashib  boradi. Oxir – oqibatda  faqat  to‘y  ma'rakalarda   ko‘rishadigan  bo‘lib  qoladilar. O‘zgalar yordamiga muhtoj  bo‘lib  qolsalar ham e'tibor  qilmaydilar. O‘z  Tashvish,  dunyo g‘ami  bilan o‘z  qobig‘iga  o‘ralib  yashaydilar. Bir paytlar  bir bo‘lak  nonni ham  baham  ko‘radigan  og‘a-inilar kun kelib, bir-biriga befarq  munosabatta  bo‘ladilar.

 

Farzand tarbiyasida odob-axloqning o‘rni

Ma'lumki har bir ota-ona farzandini barkamol bo‘lib voyaga yetishini chin dildan xohlaydi va bu borada barcha mashaqqat va qiyinchiliklarni bartaraf etish uchun hayotini baxsh etadi. Farzandlarini sog‘lom bo‘lib o‘sishga, ularning ta'lim-tarbiyasiga ahamiyat qaratadi, ularni kelajagi porloq, solih insonlar bo‘lib voyaga yetishi uchun bor kuch va imkoniyattlarini sarf qiladi. Zero, yoshlar yurtning kelajagidir. Kelajak to‘g‘risida qayg‘urmaslik, kelajak ummat to‘g‘risida o‘ylamaslik yurtning kelajagiga beparvo bo‘lishlikdir.

 

OTA-ONANING HAQLARI

Dinimiz amr etgan vazifalardan biri – farzand tarbiyasidir. Ota-onalar o‘z avlodlari tarbiyasiga jiddiy ahamiyat berishlari va har qanday sharoitda ham buning uchun vaqt topishlari lozim.Yoshlarning noto‘g‘ri yo‘lga kirib qolishiga, yomon axloqli bo‘lishiga avvalo ota-ona sababchi bo‘ladi.

 
 
 
O‘qish uchun ushbu tugmani bosing