Таълим-тарбия

Bolalaringiz tarbiyasini go‘zallashtiring

Bugungi yoshlarimiz tarbiyasi haqida juda ko‘p gapiriladi. Chunki tarbiya inson kamoloti davrida muhim o‘rin egallaydi. Ko‘z quvonchi bo‘ladigan farzand o‘stirish uchun ota-ona farzandiga e'tibor ko‘rsatishi, nozik niholdek asrab avaylashi, tarbiyalashi zarur. Uni barcha yomon illatlardan himoya qilib, faqat yaxshiliklar ila yetaklashi, yaxshiliklar bilan tarbiyalashi kerak. Bola ota-ona uchun bir imtihon. Bu sinovdan muvaffaqiyatli o‘tishning bosh omili esa bolani go‘zal axloq egasi qilib tarbiyalashdir.

 

Boyligingiz bilan hargiz faxrlanmang

Barcha mavjudotlarga rizq beruvchi yolg‘iz Alloh Taoloning o‘zidir. Alloh subhanahu va ta'olo insonlarning ba'zilariga juda ko‘p boylik ato etadi, ba'zilarini esa faqirlikda o‘tkazadi. Ba'zilar, nima uchun shunaqa? deya qalbini tirnab o‘tadi. Aslida, ular umumiy bir qoidani bilib olishsa, kifoya qiladi: Alloh subhanahu va ta'olo bir boyga ko‘p mulk bergan bo‘lsa, uni yaxshi ko‘rganidan emas, balki uning iymonini tekshirish uchun bergan bo‘ladi. Bir kimsani kambagal bo‘lishini iroda etgan bo‘lsa, uni yomon ko‘rganidan emas, balki mana shu holatida ham qulligini unutib qo‘ymaydimi, degan buyuk imtixoni uchun shuni xoxlagan bo‘ladi. Biron bir inson unutmasinki, boylik va faqirlik shu paytgacha insoniyatning o‘lchovi bo‘lib kelmagan, balki bu holatlar sinovlar dunyosining turlicha maydonlaridir, xolos. Kimdir boy bo‘lib sinaladi, kimdir esa faqir bo‘lib. Rosululloh sollalohu alayhi vasallam Termiziy tomonidan rivoyat qilingan hadisi sharifda dunyoning qadrini pashshanining qanotiga ham tenglashtirmaganlar. “Dunyoning qadri Allohning nazdida pashshaning qanotichalik qadrli bo‘lganida, kofirga bir tomchi suv xam bermay qo‘yardi!”.

 

KASBU-HUNAR QILMOQLIK FAZILATLARI

Sog‘lom, ishga yaroqli inson kasb egallashi, mehnat qilishi kerak. Chunki har bir musulmon kishi o‘zining, bola-chaqasining rizqi ro‘zini halol va fidoyi mehnatlari bilan qilmog‘i farz amallardan hisoblanadi.

 

ILMNING AVVALI – MA'RIFATDIR

Alloh taolo ilmli bandalarini darajasini baland qilib, olimlarning fazilati haqida: “....Ayting: “biladiganlar bilan bilmaydiganlar teng bo‘lurmi?!”...”, - deydi[1]. Ilmning inson hayotida nechog‘lik katta o‘rin tutishi mazkur oyatdan ham ma'lum bo‘ladi, chunki har bir millatning salohiyati, kuch-qudrati va kelajagi uning olimlari bilan belgilanadi, jumladan, Payg‘ambarimiz Muhammad alayhis-salom bu haqda:

[1]  Zumar surasi. 9- oyat.

 

Tarbiya - axloqning go‘zalligi

Islom dini avvvalgi samoviy dinlar kabi Alloh taoloni yagonaligiga e'tiqod qilish bilan birgalikda ota-ona, aka-uka, qarindoshlar va boshqa barcha insonlar hamda mavjudotlarga yaxshi muomala, mehr-shavqatli bo‘lishga da'vat etadi. “Ilm odob bilan ziynatlidir” degan  naqlda ham insonni yoshligidan odob-axloqiga e'tibor qaratilishi, voyaga yetish mobaynida yaqinlari, ustozini hurmatini joyiga quyish borasida tarbiyasiga e'tibor qaritilishi bilan ilm cho‘qqilariga erishish nazarda tutilgan. Aks holda o‘zaro muomala, odob-axloqda nuqsonli bo‘lib, diniy va dunyoviy ilmlardan bebahra qolsa, kelajakda jamiyatda o‘z o‘rnini yo‘qotadi, biror bir kasbni ham egallay olmasdan oilasiga halol kasb ortidan rizq yetkazib berishda qiyinchiliklarga duch keladi, hatto e'tiqodda ham adashib, ikki dunyosi uchun zarar ko‘rishi mumkin.

 

ODOB-AXLOQDAN AFZALROQ MEROS YO‘Q

Farzand - Alloh taolo tomonidan biz insoniyatga berilgan buyuk ne'mat. Har bir inson o‘z farzandini dunyodagi eng namunali, ilmli va ma'naviyatli bo‘lishini orzu qiladi. Shunga erishish yo‘llarini izlaydi hamda bu yo‘lda uchragan barcha to‘siqlarni yengib o‘tishga harakat qiladi. Bu haqida Payg‘ambarimiz alayhissalom: “Farzandlaringizga ta'lim bering, chunki ular sizniki bo‘lmagan vaqt uchun tug‘ilganlar”, deb marhamat qiladilar.

 

Ilmning mohiyati va uning inson hayotidagi ahamiyati

“Dunyoda ilmdan boshqa najot yo‘q , va hechqachon bo‘lmagay”

Imom Buxoriy

 

Ilm dunyoda azizlik, oxiratda esa sharafdir

Ilmga qo‘ygan ilk qadamimizni yodga olaylik. Ya'ni aynan o‘qish va yozishni o‘rganishga kirishgan vaqtimiz nazarda tutilmoqda. Bu holat hammada har xil kechgan bo‘lishi mumkin. Kimdir uyda ota-onasi yoki aka-opalaridan o‘rganishni boshlaydi, yana kimdir bog‘chada ilk ta'limotlarini oladi, kim uchundir bu jarayon maktabda boshlanadi. Pokiza bolalik qalbimizga ilk ilm ma'rifatlari kirgan chog‘lar hayotdagi unutilmas damlardir. Balki o‘sha paytlardan ilmning mohiyati, inson hayotida tutgan o‘rni haqida tushunchalarga ega bo‘la boshlagandirmiz.

 

Nuqtasiz tafsir haqida eshitganmisiz?

Arab imlosida yozilgan kitoblarga e'tibor qaratadigan bo‘lsak, so‘zlar tarkibida nuqtali harflardan doimiy foydalanib kelinishiga guvoh bo‘lamiz. Alifbodagi harflarning teng yarmida turli son va joylashuvdagi nuqtalar qo‘yilgan bo‘lib, ulardan foydalanmasdan turib nimadir yozish yoki so‘zlash ancha mashaqqat keltirib chiqarishi tayin. Lekin tafsir kitoblari orasida bir asar borki, musannif unda Qur'on oyatlarini boshidan oxirigacha tafsir qilishda bir dona ham nuqtali harf qatnashgan so‘zni ishlatmagan va bu bilan o‘zini benazir ilm sohibi ekanini ko‘rsata olgan. “Savatiul ilhom” deya atalgan bu tafsir asari “Tafsiri fayziy al-hindiy be nuqat” (Hindistonlik Fayziyning nuqtasiz tafsiri) nomi bilan mashhur bo‘lgan.

 

ILM-HUNAR EGALLASH FARZDIR!

Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) Har bir musulmonga ilm-hunar o‘rganish farzdir deb marhamat qilganlar. Bu hadis hikmatini teran anglagan ota-bobolarimiz hunarmandchilik, dehqonchilik, savdo-sotiq kabi kasblar bilan shug‘ullanib, ro‘zg‘or tebratishgan. Farzandlarini ham ilmu hunar o‘rganib, tadbirli bo‘lishlariga alohida e'tibor berishgan.

 
 
 
O‘qish uchun ushbu tugmani bosing