Таълим-тарбия

Ilmiga amal qilish olimning shiori

         Ilm va ma'rifatni ikki dunyo saodati qilgan Allohga shukurlar bo‘lsin va bizlarga ibrat va rahnomo bo‘lgan   Payg‘ambarimiz Muxammad sollallohu alayhi vasallamga durud va salovotlar bo‘lsin. 

   Alloh taolo insoniyatni yaratibdiki, ularga to‘g‘ri yo‘lni topib hidoyat topishlari uchun Ilohiy kitoblar va Payg‘ambarlar jo‘natib bandalarni saodatga yetishish ko‘rsatmalarini yuborgan. Alloh taoloning oxirgi kitobi bo‘lmish Qur'oni karimning birinchi nozil bo‘lgan oyatida o‘qishga va ilim olishga targ‘ib qilingan:

 

Farzandlarimizni jinoyatga qo‘l urishdan saqlaylik

Bismillahir rohmanir rohim.

     Insoniyat tarixidan yaxshi ma'lumki o‘tmishda ham, hozir ham insonlar o‘z farzandlari bilan faxrlanishni istaydilar. Hech bir insonga o‘z farzandining yomonligi yoki jinoyatchi ekanligi faxr keltirmaydi. Shunday ekan farzand tarbiyasida islom dini ta'limotiga rioya qilish muhimdir. Islom ta'limotidan  yaxshi ma'lumki farzand bu Alloh taoloning bandasiga bergan eng ulug‘ ne'matlaridandir. Insonga hech bir ne'mat besabab va behikmat berilmaydi. Alloh taolo Qur'oni karimda shunday marhamat qiladi:

 

HIKOYA

Qishning sovuq kechalaridan biri... yomg‘ir sharros quyilar... yog‘ishini uzoq kutgan yer uni o‘z bag‘riga sizdirar edi.

Kimdir yomg‘irbon tutib olgan, yana kimdir panaga qochgan... hamma o‘z manzili tomon oshiqardi.

 

Yoshlar odobi kechiktirib bo‘lmas vazifalarimizdandir

Bolaga  yoshligidan  vatanga sadoqat, mehr-oqibat, dinu-diyonat, insof, oriyat, iymon, e'tiqod kabi fazilatlarni uning qalbiga singdirib borishishi ota-onaning burchi hisoblanadi. Bolalar, ya'ni yoshlarimiz kitobga oshno bo‘lib o‘sishlari uchun ularga kitoblar sovg‘a qilib, o‘zimiz ham kitob mutolaasida shaxsiy namuna ko‘rsatishimiz zarur. Hozirgi globallashuv davrda yoshlarimizni internet orqali ta'qiqlangan saytlarga adashib kirib qolmasligi, behayo namoishlardan yiroq bo‘lishlari uchun har bir kishi o‘z farzandini qat'iy nazorat qilishi, bu ishlarga e'tiborsiz bo‘lmasligi muhim vazifalardan hisoblanadi.

 

Ota-bobolarimizning buyuk ibrati

Har doim jamiyatdagi muammolar, yoshlar orasidagi hayosizlik, odobsizlik kabi turfa illatlar haqida matbuotda, televideniyeda gapirganimizda ota-bobolarimizning yo‘lini, ularning hayot tarzini, ayni shu masalaga qanday munosabatda bo‘lganligini bot-bot tilga olamiz.

 

Kamtarga kamol, manmanga zavol

Alloh taolo borlikdagi turli-tuman mavjudotlarni bir-biridan farqli qilib yaratgan Zot. Ana o‘sha Zot o‘zining kalomi sharifida odam bolasini borliqdagi hamma narsadan azizu mukarram qilib yaratganining xabarini berib shunday marhamat qiladi:

“Batahqiq, (Biz) Odam farzandlarini (aziz va) mukarram qildik…” (Isro, 70).

 

ODOB – AXLOQNING HYOYOTIMIZDAGI O‘RNI

O‘zining oxirgi kitobi Qur]oni karimni odoblarning bosh kitobi, O‘zining oxirgi dini Islomni odoblar dini, O‘zining oxirgi nabiysi Muhammad sollallohu alayhi vasallamni odoblar nabiysi qilgan Alloh taologa O‘zining jaloliga munosib hamdu sanolar bo‘lsin.

 

Ziyo manbai (kitobxonlik haqida)

Butun olamlarni yo‘qdan paydo qilgan Alloh taologa O‘zining ulug‘ligiga munosib hamdu sanolar hamda oxirat ummatiga ulkan ilm-u hikmat va bemisl go‘zal axloq ila yuborilgan, sevimli payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallamga salovat-u salomlarimiz bo‘lsin. Alloh taolo insonni fitratan, ilmga muhtoj qilib yaratgan. Shu sababli insonlar umri davomida kimdandir, nimanidir o‘rganib, yoki kimgadir hayot tajribalarida taqlid qilib yashashga harakat qiladi. Bu hayotni ilmsiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. Ilmsiz kishining hayoti doim zulmatda bo‘ladi. Ilm bu nurdir. Qorong‘udagi insonga chiroq qanchalar zarur bo‘lsa, bu hayotda istiqomat qilayotgan insonga ham ilm shu qadar zarurdir. Buyuk muhaddis Abu Abdulloh Muhammad Ibn Ismoil Al-Buxoriy aytganlaridek “Dunyoda ilmdan boshqa najot yo‘q va bo‘lmaydi ham!”

 

Ilm olishdan ko‘zlangan maqsadlar

Olgan ilmlarimiz bebaho boylikkina bo‘lib qolmay, o‘z navbatida zimmamizga ko‘plab mas'uliyatlar yuklaydi. Endi biz bilimimizdan avvalo o‘zimiz foyda ko‘rishimiz va boshqalarga ham manfaat yetkazishimiz kerak.

 

Ilm olish uchun dastlabki qadamlar

Hamma narsaning avvali bo‘lganidek, ilmning avvali go‘zal niyatdir. Kishi olmoqchi bo‘lgan ilmi bilan elu-yurtga xizmat qilishni, ota-onasi, yaqinlari, qolaversa butun xalqning koriga yarashni niyat qilmog‘i lozim.

Hadisi sharifda “Amallar faqatgina niyatlar bilan e'tiborlidir va har bir kishi uchun uning  niyat qilgan narsasigina beriladi”, (Imom Buxoriy rivoyati) deyilgan. Shunga binoan, ilmga kirishishni niyat qilgan kishi birinchi o‘rinda chiroyli niyat qilishi, mansabga erishish, obro‘-e'tibor topish, faqat dunyo hoyu-havasi, nafs istaklari singari maqsadlardan yiroqda bo‘lishi kerak. Shu o‘rinda bobomiz Burhoniddin Marg‘inoniy hazratlarining shogirdlariga nasihat tariqasida aytgan ushbu she'rlarini keltirishimiz o‘rinlidir:

 
 
 
O‘qish uchun ushbu tugmani bosing