Таълим-тарбия

ОДОБ – АХЛОҚНИНГ ҲАЁТИМИЗДАГИ ЎРНИ

Ўзининг охирги китоби Қур]они каримни одобларнинг бош китоби, Ўзининг охирги дини Исломни одоблар дини, Ўзининг охирги набийси Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни одоблар набийси қилган Аллоҳ таолога Ўзининг жалолига муносиб ҳамду санолар бўлсин.

 

Зиё манбаи (китобхонлик ҳақида)

Бутун оламларни йўқдан пайдо қилган Аллоҳ таолога Ўзининг улуғлигига муносиб ҳамду санолар ҳамда охират умматига улкан илм-у ҳикмат ва бемисл гўзал ахлоқ ила юборилган, севимли пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламга саловат-у саломларимиз бўлсин. Аллоҳ таоло инсонни фитратан, илмга муҳтож қилиб яратган. Шу сабабли инсонлар умри давомида кимдандир, ниманидир ўрганиб, ёки кимгадир ҳаёт тажрибаларида тақлид қилиб яшашга ҳаракат қилади. Бу ҳаётни илмсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Илмсиз кишининг ҳаёти доим зулматда бўлади. Илм бу нурдир. Қоронғудаги инсонга чироқ қанчалар зарур бўлса, бу ҳаётда истиқомат қилаётган инсонга ҳам илм шу қадар зарурдир. Буюк муҳаддис Абу Абдуллоҳ Муҳаммад Ибн Исмоил Ал-Бухорий айтганларидек “Дунёда илмдан бошқа нажот йўқ ва бўлмайди ҳам!”

 

Илм олишдан кўзланган мақсадлар

Олган илмларимиз бебаҳо бойликкина бўлиб қолмай, ўз навбатида зиммамизга кўплаб масъулиятлар юклайди. Энди биз билимимиздан аввало ўзимиз фойда кўришимиз ва бошқаларга ҳам манфаат етказишимиз керак.

 

Илм олиш учун дастлабки қадамлар

Ҳамма нарсанинг аввали бўлганидек, илмнинг аввали гўзал ниятдир. Киши олмоқчи бўлган илми билан элу-юртга хизмат қилишни, ота-онаси, яқинлари, қолаверса бутун халқнинг корига ярашни ният қилмоғи лозим.

Ҳадиси шарифда “Амаллар фақатгина ниятлар билан эътиборлидир ва ҳар бир киши учун унинг  ният қилган нарсасигина берилади”, (Имом Бухорий ривояти) дейилган. Шунга биноан, илмга киришишни ният қилган киши биринчи ўринда чиройли ният қилиши, мансабга эришиш, обрў-эътибор топиш, фақат дунё ҳою-ҳаваси, нафс истаклари сингари мақсадлардан йироқда бўлиши керак. Шу ўринда бобомиз Бурҳониддин Марғиноний ҳазратларининг шогирдларига насиҳат тариқасида айтган ушбу шеърларини келтиришимиз ўринлидир:

 

Илм зулматни ёритувчи машъаладир

Инсоният тарихига назар солсак, ҳаётини низомини илм-маърифат асосида ривожлантирган жамиятларнинг барқарор ва фаровон яшаганига гувоҳ бўламиз. Бугунги кунимизда ҳам илмий интеллект асосида тараққий топиб, дунёнинг энг ривожланган давлатлари қаторида ўрин олган давлатлар талайгина.

 

Фарзанд тарбиясида ҳадисларнинг ўрни

Шарқ халқларида қадимдан фарзанд тарбиясига алоҳида эътибор қаратиб келинган.  Фарзанд тарбиясига чақалоқнинг тўғилган пайтидан, балки ундан ҳам олдинроқ аҳамият бериш лозимлиги ҳақида қатор ривоятлар ва ибратли ҳикоялар борки, уларнинг барчасида инсоннинг камолоти ва келажак пойдевори ёшликда олинган таълим-тарбияга боғликлиги ҳақида сўз юритилади.

 

Илм - икки дунё саодати манбаидир

            Ҳозирги пайтда дунё ҳаётидаги тараққиёт ва ривожланишни илмсиз равнақ топган, юксалган деб бўлмайди.

            Халқимизда “олим бўлсанг олам сеники” деган ибора бежиз айтилмаган. Инсон қанчалик илм олишда давом этар экан, унинг билим доираси кенгайиб боради, тафаккури очилади, теран фикрлайди. Шунинг билан бига ҳар қандай ишнинг ечимини топади.

 

Ёшлик олтин давр

Аллоҳ таоло томонидан инсониятга ато этилган энг сара ва ардоқли неъмат шубҳасиз ёшликдир.  Пайғамбаримиз алайҳиссалом ҳам ўзларининг муборак ҳадиси шарифларида:

         “Кексаликдан олдин ёшлик вақтини ғанимат билинг” деганлар.

 

Ойначи ва телба

Қадим замонда бир ойначи бўлган экан. Бир куни у ўз фойдасини кўзлаб бир телбага дебди: “Агар бориб одамларнинг ойналарини синдирсанг, менга ёрдам берган бўлар эдинг, кейин менинг ишим юришар эди”. Девона унинг гапига кириб, ойначининг уйига югуриб борибди ва ҳамма ойналарини битта қўймай синдирибди. Кечқурун уйига келган ойначи буни кўргач қаттиқ ғазабланибди ва тебани топиб уни койий бошлабди. Шунда у:

 

Ёшларни асрайлик

Президентимиз Шавкат Мирзиёев таъкидлаганларидек,  “Агар фарзандимизга тўғри тарбия бермасак, ҳар куни, ҳар дақиқада унинг юриш-туриши, кайфиятидан огоҳ бўлиб турмасак, уларни илму ҳунарга ўргатмасак, муносиб иш топиб бермасак, бу омонатни бой бериб қўйишимиз ҳеч гап эмас”. Зеро, жисмоний тарбия болани жисмонан бақувват, кучли, соғлом этиб тарбияласа, маънавий тарбия орқали унда юксак ахлоқ, эзгулик, инсонпарварлик, шижоат, раҳмдиллик ва меҳнатсеварлик сифатлари шаклланади.

 
 
 
Ўқиш учун ушбу тугмани босинг